Delegowanie zadań publicznych przez JST do podmiotów Ekonomii Społecznej


Działania przedsiębiorstw społecznych bardzo często wpisują się w zadania publiczne. Możemy je wesprzeć w ich staraniach, możemy również zaprosić je do realizacji zadań, za które odpowiada samorząd, na określonych przez samorząd warunkach. Zlecenie przedsiębiorstwu społecznemu ma istotne zalety: realizujemy w ten sposób zadania własne samorządu, równocześnie wzmacniamy organizację, która przyczynia się do rozwoju lokalnej społeczności. A przede wszystkim realizowana jest w ten sposób konstytucyjna zasada pomocniczości.

Jakie zadania publiczne można zlecań przedsiębiorstwom społecznym?
Spośród wszystkich zadań publicznych samorząd może zlecić te, które dotyczą świadczenia usług na rzecz mieszkańców i innych podmiotów (nie może zlecić wydawania decyzji administracyjnych oraz tworzenia przepisów, norm i standardów, w ramach ustawowo przewidzianych upoważnień).

Dla przykładu mogą być to zadania związane z pomocą społeczną (np. prowadzenie noclegowni dla osób bezdomnych), czy z zakresu aktywnych polityk rynku pracy (np. programy outplacementowe).

W jakim trybie można zlecić przedsiębiorstwu społecznemu realizację zadań publicznych?
Istnieją dwie formalne ścieżki zlecenia przedsiębiorstwu społecznemu zadania publicznego:

1. W trybie ustawy Prawo zamówień publicznych, która określa procedurę zamówienia, postępowanie, sposób dokumentowania wyboru oferty oraz nadzór nad jej realizacją. Stosowanie tego trybu wiąże się z nadzorem Urzędu Zamówień Publicznych. Tryb ten jest korzystny dla podmiotów ekonomii społecznej, ponieważ pozwala wypracować zysk, który następnie przeznaczany jest na cele społeczne.

2. W trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – w trybie tym mogą być powierzane zadania wymienione w tej ustawie, ale również zadania wskazane w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz w ustawie o pomocy społecznej. Ustawa określa zasady przeprowadzenia konkursu ofert, podpisania umowy, nadzoru i sprawozdawczości. Pozwala również na zlecenie zadań poza trybem konkursowym w sytuacjach, kiedy koszt zlecenia nie przekracza 10 tys. zł. Środki finansowe na realizację zadania przekazywane są w postaci dotacji celowej, która musi zostać rozliczona. W konkursie mogą uczestniczyć tylko wybrane podmioty prawne, dzięki czemu nie muszą konkurować z podmiotami komercyjnymi.

Czy wszystkim przedsiębiorstwom społecznym mogę zlecić realizację zadania publicznego?
W przypadku zamówień publicznych ofertę może złożyć każdy przedsiębiorca, w tym przedsiębiorców społeczni. W trybie tym zastosowanie mają zasady opisane w części Społecznie odpowiedzialne zakupy/klauzule społeczne, które pozwalają określić warunki zamówienia tak, aby promowały te podmioty, które zatrudniają specyficzne grupy osób. Warunki takie częściej wypełniane są przez podmioty ekonomii społecznej, a więc pośrednio promują te pomioty.

Do konkursów ogłaszanych w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie mogą przystępować jedynie: organizacje pozarządowe (stowarzyszenia i fundacje), kościelne osoby prawne, spółdzielnie socjalne, spółki akcyjne i z o.o. działające nie dla zysku oraz stowarzyszenia JST. Zawęża to listę uprawnionych podmiotów tak, że nie wszystkie podmioty ekonomii społecznej mogą być kontraktowane w tym trybie (np. wykluczone są spółdzielnie pracy, w tym spółdzielnie inwalidów). Zaznaczyć jednak należy, że zlecać w tym trybie można jedynie zadania pożytku publicznego, nie mogą być przeznaczone na działalność gospodarczą.

Z jakich środków można finansować zadania delegowane podmiotom ekonomii społecznej?
Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest budżetem o charakterze jednolitym. Wyjątkiem są środki z państwowych funduszy celowych (np. Fundusz Pracy), oraz środki wynikające z ustawy o przeciwdziałaniu alkoholizmowi, które mogą być wydatkowane wyłącznie na cele przewidziane ustawą. Najczęściej w ramach budżetu wyodrębnia się w różnych działach środki, które będą finansowały zadania publiczne realizowane przez organizacje pozarządowe, spółdzielnie socjalne czy spółki non-profit. Ich wysokość i zakres de facto powinien zostać zapisany w programie współpracy z organizacjami pozarządowymi i podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Środków, które są niezbędne do zakupu przez JST towarów i usług u podmiotów ekonomii społecznej, nie wyodrębnia się w budżecie.

W istocie każda część budżetu umożliwia finansowanie, choć samorządy najczęściej zlecają zadania określone konkretnymi ustawami:

- ustawą o pomocy społecznej;
- ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych;
- ustawą o wychowaniu w trzeźwości;
- ustawą o kulturze fizycznej.

STOWARZYSZENIE BYĆ RAZEM
W 2001 roku we współpracy z Gminą Cieszyn Stowarzyszenie Być Razem założyło wspólnie z osobami bezdomnymi Dom Wspólnoty – miejsce schronienia i edukacji dla osób bezdomnych. Obecnie działają już trzy domy dla bezdomnych: jeden czasowego pobytu i dwa docelowe. Domy zapewniają schronienie osobom bezdomnym, pozwalają im doskonalić umiejętności zawodowe, dają wsparcie psychologiczne. Życie we wspólnocie uczy je systematyczności, odpowiedzialności za siebie i innych, a także samodzielnego gospodarowania (domownicy część swoich dochodów, rent, emerytur, zasiłków przeznaczają na pokrycie kosztów funkcjonowania domu).
Pierwszy Dom Wspólnoty powstał w halach produkcyjnych po zlikwidowanych ZPC „Olza”, które miasto przekazało organizacji i które zostały wyremontowane przez samych bezdomnych i członków stowarzyszenia. Domy Wspólnoty są współfinansowane przez władze w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

 

Źródło: Ekonomia Społeczna, http://www.ekonomiaspoleczna.pl/x/609047